صفحه اصلي > معرفی خضراء > درباره کودها 

 

کودهای کلاته فلزی . نانو کودهای کلاته . آهن . منگنز . روی . مس . بور . مولیبدن . کلسیم . منیزیم . گوگرد . نیتروژن . فسفر . پتاسیم

 

کود چیست؟

به هر نوع ماده معدنی، آلی یا بیولوژیک که دارای عناصر غذایی باشد و باعث بالا بردن حاصل خیزی خاک و همچنین افزایش عملکرد کیفی و کمی محصول شود، کود اطلاق می شود.

کودها به انواع زیر دسته بندی می شوند:

  • کودهای آلی

شامل مواد آلی هستند که قابل تجزیه بوسیله میکروب ها می باشند. تامین مواد غذایی گیاه از طریق اضافه کردن مواد آلی به خاک گران تمام می شود. ارزش اصلی کودهای آلی به علت تغییرات فیزیکی است که در بافت خاک ایجاد می کنند. این نوع کود قابل تقسیم به سه دسته ی زیر است.

- کودهای حیوانی(فضولات حیوانی)

انتقال به بالا


- کود سبز: گیاهی است که آنرا قبل از کاشت محصول اصلی کشت کرده و بعد از مقداری رشد سبزینه ای آن را به زمین بر می گردانند.

- کمپوست: کودی است که از بازیافت مواد ارگانیک (مواد زائدی که ازگیاهان و حیوانات برجای می‌مانند) به دست می‌آید.

 

  • کودهای بیولوژیک

کود های بیولوژیک شامل ترکیبات محتوی باکتری ها و قارچ های مفید می باشند. با کتری ها و قارچ ها معمولا در اطراف ریشه گیاه استقرار یافته و به گیاه در جذب عناصرغذایی کمک می نمایند. این گونه کودها منشاء طبیعی دارند و معمولا از خاک گرفته می شوند.

انتقال به بالا

 

چرا از کلاتها استفاده می کنیم؟

به طور کلی استفاده از کودهای حاوی عناصر کم مصرف، در پرورش گیاهان نقش عمده ای دارند بخصوص در خاک هایی که دچار کمبودهایی در عناصر مورد نیاز گیاه هستند.

لذا استفاده ازاشکال مختلف کودها از قدیم الایام مرسوم بوده است.

از آنجا که بسیاری از خاک ها بخصوص در ایران دارای pH قلیایی می باشند و نمی توانند عناصر مهم ریز مغذی را در خود به صورت محلول نگهداری کنند استفاده از ساختارهایی که بتواند این مشکل را حل کند بسیار ضروری است.

استفاده از انواع کلاتها سال هاست که برای کشاورزان بخصوص کشاورزان پیشرو شناخته شده است. کلاتها با انواع ساختارهایی که دارند سعی در بهبود تامین این مواد ریز مغذی برای گیاهان دارند.

این ترکیبات به لحاظ زیست محیطی بسیار مضر هستند و سبب آلودگی آب های زیر زمینی و نیز آب رودخانه ها می گردند. به شکلی که مصرف برخی از انواع آن ها در کشورهای اروپایی ممنوع اعلام شده است.

استفاده از کودهای کلاته ی سنتتیک موجود در مصارف محلول پاشی نتایج چندان درخشانی از خود به جای نگذاشته است و در بهترین حالت صرفاً موجب افزایش محتوای کلروفیل برگ شده است.

بعلاوه هیچ یک از این ترکیبات قابلیت مصرف همزمان به شکل محلول پاشی و خاکی را ندارند. کلات EDTA صرفاً در شکل محلول پاشی قابل استفاده می باشد و کلات EDDHA در مصارف خاکی.

کلاتهای زیر مهم ترین و پر مصرف ترین بنیان های مورد استفاده در ترکیب کودهای کلاته در جهان هستند.

EDTA ، EDDHA ، DTPA ، HEDTA T، CDTA، EDDHMA

از بین ساختارهای فوق الذکر بهترین بنیان EDDHA می باشد که 70% از موارد استفاده را تشکیل می دهد.

آنچه که مهم به نظر می رسد دسترسی به ساختارهایی است که بتواند معضلات کلاتهای موجود (از جمله ساختار هورمونی آنها، محدود بودن قدرت کلات کنندگی، محدودیت در نوع استفاده از آنها که یا بصورت محلول پاشی یا مصرف خاکی است، در صد خلوص کلات) را مرتفع نماید.

انتقال به بالا

 

بر اساس تحقیقات انجام شده تاکنون هیچ روشی (حتی متدهای پیشرفته ی مهندسی ژنتیک) نتوانسته است به طور همزمان اثرات افزاینده بر "کیفیت" و "کمیت" بر محصولات کشاورزی داشته باشد. غالباً آنچه که مهم به نظر می رسد دسترسی به ساختارهایی است که بتواند معضلات کلاتهای موجود (از جمله ساختار هورمونی آنها، محدود بودن قدرت کلات کنندگی، محدودیت در نوع استفاده از آنها که یا بصورت محلول پاشی یا مصرف خاکی است، در صد خلوص کلات ) را مرتفع نماید.

تکنولوژی نانو کلات توانسته است این معضلات را بطور قابل توجهی حل کند.

این بهبود در ساختارها، ناشی از روش بکارگیری مواد و سنتز آنها درتولید این کودهاست. افزایش کمیت، بی کیفیتی محصولات کشاورزی را به دنبال داشته است و بالعکس. برتری های عملکردی نانوکودهای کلاته که ناشی از تکنولوژی منحصر به فرد به کار رفته در سنتز آنها می باشد موجب شده است که آرزوی دیرینه ی "همزمانی افزایش کیفیت و کمیت محصولات کشاورزی" محقق گردد.

بررسی های انجام شده در دانشگاه تهران نشان می دهد که نانو کود کلات آهن خضراء در مقابل تغییر شوری، اسیدیته و دما نسبت به بهترین کلات آهن سنتتیک موجود در جهان، EDDHA واجد برتری ساختاری و عملکردی است.

 

میکروالمنت ها یا ریزمغذی ها

 

نقش آهن:

آهن فلزی نسبتاً فراوان در جهان است و اهمیت حیاتی در زندگی حیوانات و گیاهان دارد. فلزی خالص که دارای فعالیت شیمیایی زیاد است. هسته زمین دارای ترکیبی از 10 درصد آهن و هیدروژن است. این فلز چهارمین عنصر فراوان از نظر وزنی در پوسته زمین است. عمومی ترین ترکیب این عنصر هماتیت است که در داخل رسوبات سیاه سواحل و صخره های رودخانه ها یافت می شود. آهن نقش مهمی در زندگی جانوران به علت وجود آن در هموگلوبین خون دارد.

ماده غذايي آهن، يكي از عناصر غذايي كم مصرف است كه وجود آن به اندازه كافي براي رشد گياهان زراعي و باغي لازم است و در تشكيل سبزينه گياهان زراعي و باغي نقش ارزنده اي دارد.

آهن در ساختار هموپروتئین ها مانند سیتوکروم ها ، سیتوکروم اکسیداز و لگ هموگلوبین شرکت می‌کند. آهن گرچه در ساختار کلروفیل وجود ندارد ولی در سنتز آن نقش مهمی دارد. این عنصر به اشکال مختلف کانی در خاک وجود دارد.

علائم کمبود آهن :

1. اگر گياهي قادر به جذب آهن به مقدار كافي قادر نباشد ابتدا فاصله بين گلبرگ ها و سپس با شدت يافتن كمبود، به جز رگبرگ ها، تمام سطح برگ زرد مي شود.

2. چون آهن در گياه پويا نيست (غير متحرك است) علائم ابتدا در برگ هاي جوان و در قسمت بالاي ساقه مشاهده مي شود.

3. بايد توجه داشت كه تنها كمبود آهن به زردي برگ منجر نمي شود، كمبود ازت، گوگرد، منيزيم و برخي عناصر غذايي ديگر، بعضي آفات و بيماري ها و يا نور كم در مواردي به پريدگي رنگ برگ مي انجامد.

انتقال به بالا

 

نقش منگنز:

منگنز در بعضی واکنش های آنزیمی شرکت می کند و موجب فعال شدن تعدادی از آنزیم ها بویژه دکربوکسیلاز و دهیدروژنازهای چرخه کربس می شود. این عنصر نیز به صورت دو ظرفیتی قابل تبادل است ولی به شکل نامحلول در خاک وجود دارد. می توان گفت مهم ترین نقش منگنز در گیاه در مرحله فتوسنتز و تولید اکسیژن است که جلوی فعالیت رادیکال‌های آزاد را گرفته و مانع از مانع از تخریب و انهدام اسیدهای چرب موجود در غشاء می شود. منگنز همچنین در سنتز قندها مؤثر است. چوبی شدن ساقه گیاه بستگی به منگنز داشته و در صورتیکه میزان آن کافی باشد گیاه را در برابر کلیه امراض و قارچ‌ها و آفات مقاوم می کند. کلروپلاستها در گیاهان، حساس ترین بخش نسبت به کمبود منگنز هستند.

علائم کمبود منگنز:

برگ‌ها یک کلروز کوچک بین رگبرگی تحت شرایط محدودیت کاربرد منگنز از خود نشان می‌دهند. مراحل اولیة کلروز که توسط کمبود منگنز ایجاد می‌شود، تا حدّی شبیه به کمبود آهن است. این علایم از یک کلروز خفیف در برگ‌های جوان و مشبک شدن رگبرگ‌ها در برگ‌های بالغ، مخصوصاً هنگامی که زیر نور قرار دارند، شروع می‌شود. همچنانکه تنش افزایش می‌یابد، برگ‌ها به رنگ فلز مانند خاکستریِ تابنده‌ای در آمده و لکه‌های تیره و مناطق نکروتیک در امتداد رگبرگ‌ها پیدا می‌شوند. همچنین یک درخشندگی (جلوة) مایل به ارغوانی ممکن است در سطح بالایی برگ‌ها ظاهر شود.

انتقال به بالا

 

نقش روی :

روی برای فعالیت چند آنزیم مانند الکل دهیدروژناز و کربنیک انیدراز مورد نیاز است. این عنصر در خاک ها به مقدار متغیر وجود دارد ولی نسبت روی قابل جذب و یون روی ضعیف است. کمبود آن در ترکیب و تشکیل اسید ریبونوکلئیک و در نتیجه تشکیل پروتئین گیاهی نقش مهمی ایفا می کند. روی آثار عمیقی در متابولیسم نرمال گیاه دارد و بطور کلی متابولیسم کربوهیدراتها، پروتئین، اکسین و فرآیندهای زایشی تحت تأثیر شدید کمبود روی قرار می گیرند. کمبود روی باعث کاهش 70-50 درصدی فتوسنتز، کاهش محتوای کلروفیل، ساختمان غیر نرمال کلروفیل، کاهش تعداد کلروپلاست غلاف آوندی و افزایش فسفر غیر آلی می شود. روی در تشکیل میوه نیز نقش مهمی داشته و برای جلوگیری از ریزش گلها و جوانه ها توصیه می شود. در اثر کمبود روی سنتز پروتئین کاهش و اسید های آمینه تجمع می یابند که علت آن کاهش انتقال اسید های آمینه و همچنین افزایش تجزیه و تخریب RNA است. در اثر کمبود روی فعالیت آنزیم Rnase افزایش می یابدکه این امر موجب تخریب RNA و کاهش سنتز پروتئین می گردد.

علائم کمبود روی:

برگ‌ها یک مورد نکروز پیشرفتة بین رگبرگی نشان می‌دهند. در مراحل اولیة کمبود روی، برگ‌های جوان‌تر زرد شده و سطح بالایی برگ‌های بالغ، به صورت سوراخ سوراخ در می‌آید. همچنین مخروطی شکل شدن رایج است. همچنانکه کمبود پیشرفت می‌کند، این علایم به صورت نکروز بین رگبرگی شدیدی ظاهر می‌شود اما رگبرگ اصلی مانند مواقع ترمیم کمبود آهن، سبز باقی می‌ماند. در بسیاری از گیاهان به ویژه درختان، برگ‌ها خیلی کوچک شده، میانگره‌ها کوتاه و شبیه به حالت روزت به نظر می‌رسند.

انتقال به بالا

 

نقش مس :

مس در ساختار سه نوع پروتئین وجود دارد و چند آنزیم را فعال می کند. یون های مس تنها به صورت کمپلکس و قابل مبادله به ماده آلی، متصل و قابل جذب می باشند. در صورت کمبود مس، برگها کوچک مانده و سرشاخه های جوان دچار برگ سوختگی می شوند و در محیطهایی با PH قلیایی، مس بطور کلی غیر قابل جذب برای گیاه می باشد، لذا بازده مس موجود در خاک های ایران بسیار پائین است. این عنصر در سیستم های آنزیمی اکسیداز- کاتالاز ضروری است و در واکنش های انتقال الکترون سهیم بوده و فعال کننده چندین آنزیم است. این عنصر در گیاه متحرک نیست، لذا همواره به شکل رسوب در خاک باقی می ماند.

علائم کمبود مس:

برگ‌های دچار کمبود مس پیچیده شده و دمبرگ آنها به سمت پائین خم می‌شود. کمبود مس می‌تواند با کلروز خفیف سرتاسری همراه با فقدان فشار ترگر همیشگی در برگ‌های جوان، بیان شود. برگ‌های به تازگی بالغ شده، مشبک، رگبرگ‌های سبز همراه با مناطق سفید شده تا خاکستری مایل به سفید از خود نشان می‌دهند. برخی برگ‌ها، نقاط تُو خالی کلروتیکی نشان داده و تمایل به خمیدن به سمت پائین دارند. برگ‌ها کوچک و کلروتیک همراه با لکه‌های نکروتیک می‌باشند.

انتقال به بالا

 

نقش بور:

این عنصر برای تشکیل دیواره سلولی، انتقال قندها و نشاسته تشکیل جوانه انتهایی تشکیل دانه و لوله گرده ضروری می باشد. با وجود اینکه بور در خاک خیلی پویا می باشد اما در گیاه پویایی آن خیلی کم است. در نتیجه کمبود و سمیت آن هر دو حائز اهمیت است، لذا روش کاربرد بور نقش مهمی در میزان استفاده آن دارد.

علائم کمبود بور:

برگ‌های دچار کمبود بر یک کلروز عمومی خفیف نشان می‌دهند. تحمّل گیاهان به تغییرات زیاد بر، به اندازه‌ای است که غلظت‌های مورد نیاز برای رشد گیاه تا غلظت‌های سمّی آن برای گیاهان حساس به بور، اختلاف اندکی دارند.

انتقال به بالا

 

نقش مولیبدن :

انتقال مولیبدن احتمالاً در آوندهای چوبی صورت می گیرد. هرچند که از سوی دیگر قدرت جابجایی آن در گیاه نسبتاً کم است و به همین دلیل این عنصر بیشتر در آوندهای آبکشی و سلولهای پارانشیمی متمرکز می شود و به دلیل ناچیز بودن مقدار مولیبدن قابل جذب در خاک، غلظت آن معمولاً در بافت های گیاهی کم است.

علائم کمبود مولیبدن:

برگ‌ها بعضی لکه‌های خال مانند همراه با کلروز بین رگبرگی نشان می‌دهند. یک علامت ابتدایی برای کمبود مولیبدن، کلروز سرتاسری عمومی است که شبیه به علامت کمبود نیتروژن است با این تفاوت که بدون رنگ مایل به قرمز در سطح پائینی برگ‌ها می‌باشد. این امر از نتایج تقاضا برای مولیبدن در احیاء نیترات، که به کاهیده شدن اولیه در آسیمیلاسیون به وسیلة گیاه نیاز دارد، می‌باشد. بنابراین علایم اولیه کمبود مولیبدن در حقیقت ناشی از کمبود نیتروژن هستند هر چند مولیبدن مأموریت متابولیکی دیگری در گیاه دارد و از این رو علایم کمبود آن حتی هنگامی که نیتروژن احیاء شده در دسترس است، وجود دارد.

انتقال به بالا

 

عناصر حد واسط

 

نقش کلسیم :

عنصر کلسیم نقش گسترده­ای در گیاهان ایفا می­کند. پایداری دیواره سلول و غشاهای سلولی همچنین توسعه سلول از وظایف این عنصر می­باشد.

تعادل کاتیون و آنیون، فعال شدن برخی آنزیم­ها و تنظیم فشار اسمزی از دیگر فعالیت های این عنصر است.

کلسیم در توسعه ریشه نقش داشته و از صدمات ناشی از تنش­های سرمازدگی و مکانیکی مانند باد جلوگیری می­کند.

کلسیم برای افزایش کیفیت، رنگ پذیری میوه ­ها، افزایش مدت زمان انبارداری محصولات و کاهش بیمار ی­های فیزیولوژیکی نظیر پوسیدگی گلگاه ضروری است.

کلسیم می­تواند منجر به کاهش ضایعات ناشی از لکه تلخ گردد.

علائم کمبود کلسیم:

برگهای جوان نزدیک شاخه بد شکل، چروکیده شده و نوک برگ ها به طرف بالا و حاشیه آنها به طرف بالا یا پایین لوله می شود. حاشیه برگ نامنظم و پاره پاره می شود.رشد ریشه کم و انشعابات آن محدود است. روی ریشه لکه های قهوهای یا مرده نیز مشاهده می شود. کمبود بیشتر از همه خودش رو در میوه ها و بافت های ذخیره ایی سیزیجات مانند غده سیب زمینی نشان می دهد که بصورت لکه های سیاه رنگ و حالت سوختگی دارد.

علائم کمبود در میوه ها :

  • چوب پنبه ای شدن و نرمی بافت­های داخلی.
  • عارضه آبگز شدن.
  • بد شکل شدن میوه ­ها.

انتقال به بالا

 

نقش منیزیم :

منیزیم تنها جزء معدنی مولکول کلروفیل بوده و می تواند در اندام های گیاهی به سهولت منتقل شود.

شاید مهم ترین وظیفه منیزیم حضور در مولکول کلروفیل با عنوان یون مرکزی می باشد.

منیزم در فعال سازی آنزیم ها نقش داشته و به علت الکترون دوست بودن باعث جذب فسفات و فعال کردن ATP ها همچنین فسفوکینازها، دکربوکسیلازها، دهیدرازها و ... می گردد. منیزیم جذب سایر عناصر غذایی مخصوصا فسفر را تنظیم کرده و در تولید مواد قندی تأثیر دارد. در غلات باعث افزایش کیفیت و سنتز پروتئین می گردد.

منیزیم در ساخته شدن روغن در گیاه دخالت داشته به همراه گوگرد سبب افزایش مقدار روغن در برخی از گیاهان روغنی به ویژه دانه های روغنی (کلزا، پنبه، سویا، آفتابگردان) می گردد.

علائم کمبود منیزیم :

محصولات حساس به کمبود منیزیم عبارت است از مرکبات، انگور، پنبه، ذرت، سیب زمینی، چغندر قند، نیشکر، سویا، آفتابگردان، کلزا، غلات، سبزیجات و صیفی جات که عکس العمل این محصولات به نانو کود کلات منیزیم مثبت می باشد.

رابطه آنتاگونیسمی (برهمکنش منفی) بین منیزیم با پتاسیم و کلسیم برقرار می باشد، به نحوی که در بیش بود کلسیم و پتاسیم علائم کمبود منیزیم قابل مشاهده است و هر چه غلظت منیزیم کمتر باشد کمبود تشدید می گردد. کمبود آن در گیاه سبب کاهش مقدار کلروفیل و در نتیجه کندی رشد می گردد.

زرد شدن مابین رگبرگها، ریزش برگ ها، كاهش فتوسنتز، ظهور لكه‌های ارغوانی (آنتوسیانین) در بین رگبرگها، کوچک شدن میوه ها از علائم کمبود منیزیم است.

انتقال به بالا

 

نقش گوگرد :

گوگرد در ساخت پروتئین و اسید آمینه، ساخت کلروفیل، تشکیل گلوتاتیون و کوآنزیم A، افزایش مقاومت گیاهان به خشکی و سرما، دارای خاصیت قارچ کشی، جلوگیری از تجمع نیترات، ساخت قند و نشاسته نقش مهمی دارد.
علائم کمبود گوگرد:

کاهش رشد، زردی و کوچک شدن برگهای جوان، ظهور رنگ ارغوانی در پشت برگ ها، نازک شدن ساقه ها، به تأخیر افتادن رشد غلات، کاهش تشکیل غده در ریشه‌های حبوبات و در نتیجه کاهش ثبت نیتروژن، عدم رسیدگی میوه‌ها و سبز ماندن آن‌ها از علائم کمبود گوگرد می باشد.

انتقال به بالا

 

ماکرو المنت ها یا عناصر پر مصرف

 

 

نقش نیتروژن :

رشد متعادل گیاه به این عنصر وابسته است. این عنصر در ساختار بیومولکول ها (پروتئین ها ،تمام آنزیم ها ، کلروفیل، ترکیبات حدفاصل متابولیسمی ،ترکیبات انتقال دهنده انرژی وحتی درساختمان DNA و RNA) نقش مهمی به عهده دارد.

علائم کمبود نیتروژن:

کاهش رشد گیاه، زردی و کوچک شدن برگها، ضعف در برگهای پیر، ریزش پیش از موقع برگها، کاهش میزان اسید آمینه و پروتئین، ظهور رنگ زرد، قرمز و بنفش مایل به قرمز در اواخر رشد در نتیجه‌ی تشکیل رنگ آنتوسیانین.

انتقال به بالا

 

نقش فسفر:

 

تشکیل ساختمان سلولی گیاه، رشد گیاه، تولید و انتقال انرژی، ساخت اسیدهای نوكلئیك، تشکیل گل و دانه بندی به این عنصر وابسته است.

علائم کمبود فسفر:

توقف رشد گیاه، ریزش برگهای پیر، افزایش ورود کربوهیدرات‌ها به ریشه، تغییر مورفولوژی ریشه، کند شدن رشد بخش هوایی و ریشه.

انتقال به بالا

 

نقش پتاسیم:

عنصر پتاسيم در فعال شدن آنزيم ها، متابوليسم مواد هيدروكربن، ساختن پروتئين، فتوسنتز، تنظيم فشار اسمزي، بزرگ شدن سلولها، تقسيم سلولي و رشد، باز و بسته شدن روزنه ها، انتقال مواد در آوندهاي آبكش، موازنه آنيون ها و كاتيون ها نقش اساسي و مهمي به عهده دارد.

پتاسیم سبب افزايش كارايي مصرف آب، افزايش مقاومت به سرما زدگي، خشكي، شوري و آفات و بيماري ها می گردد.

پتاسیم تأثیر شدت نور را متعادل کرده و باعث افزایش غلظت کلروفیل و راندمان فتوسنتز می گردد.

گياهاني كه مواد قندي و نشاسته اي توليد مي كنند مانند چغندرقند ، نيشكر و سيب زميني همچنين كرفس، گوجه فرنگي و يونجه نياز بالایی به عنصر پتاسيم دارند.

پتاسيم در بهبود رنگ ميوه كه يكي از مهمترين عوامل تعيين كننده كيفيت و بازار پسندي ميوه است به خصوص درمحصولاتي نظير سيب و هلو و مركبات مؤثر مي باشد.

همچنین پتاسيم بركيفيت محصولات كشاورزي به ويژه در مورد ميوه هاي گوشتي و غده اي مانند گوجه فرنگي و سيب زميني اثرگذار است.

پتاسيم موجب بزرگتر شدن اندازه ميوه ها به خصوص در مركبات مي شود، همچنین خاصيت انباري را افزایش داده و مانع تجمع نیترات در سبزی و صیفی مي گردد.

استفاده از پتاسیم بازدهی کودهای ازته را بالا برده و باعث افزایش جذب عناصر ریز مغذی به ویژه آهن، روی و منگنز می گردد.

علائم کمبود پتاسیم :

زردي و سوختگي کنار برگ ها، کاهش مقاومت به خشكي، حساسيت بيشتري نسبت به شوري، آسيب به سرما و حمله بيماري قارچي، کاهش رشد، کوتاه شدن میانگره ها و کوچک ماندن برگ ها، کلروز میان گره ها و سبز ماندن رگبرگ ها، نوک کشیده شدن میوه ها و عدم تکامل در قسمت دم میوه.

 

 

انتقال به بالا

ایمیل:
تلفن :

info[at]khazra.ir

021-88992123


2013 (c) Copyright khazra.ir
All rights reserved Sodour Ahrar Shargh